Wspomaganie terapii logopedycznej oraz leczenia ortodontycznego u dzieci

Opracowanie: Horyzont Ruchu · Ostatnia aktualizacja: 9 września 2026

Niektóre trudności związane z mową, oddychaniem przez usta, żuciem, połykaniem lub ustawieniem języka wymagają współpracy kilku specjalistów. Fizjoterapia może być jednym z elementów takiego postępowania, ale nie zastępuje terapii logopedycznej ani leczenia ortodontycznego.

Kiedy fizjoterapia może pomóc?

Funkcje jamy ustnej i twarzy są powiązane z oddychaniem, postawą i ruchem. U niektórych dzieci trudności w tych obszarach współwystępują z problemami artykulacyjnymi lub wadami zgryzu. Nie oznacza to jednak, że jedna trudność jest automatycznie przyczyną drugiej.

Dlatego w wybranych przypadkach potrzebna jest współpraca fizjoterapeuty, logopedy lub neurologopedy, ortodonty, dentysty czy laryngologa. ASHA podkreśla znaczenie zespołowego podejścia do zaburzeń miofunkcjonalnych.

Co może oceniać fizjoterapeuta?

• postawę i sposób organizacji ruchu dziecka, jeśli mają znaczenie dla funkcjonowania
• ruchomość szyi i żuchwy oraz napięcie wybranych struktur
• sposób oddychania i nawykową pozycję głowy oraz żuchwy
• wybrane elementy żucia i połykania w zakresie kompetencji fizjoterapeuty

Współpraca z logopedą

Logopeda ocenia mowę oraz funkcje orofacjalne i dobiera terapię. Fizjoterapia może ją uzupełniać, gdy dziecko ma również trudności związane z ruchem, napięciem, postawą lub oddychaniem.

Celem nie jest zastępowanie ćwiczeń logopedycznych, ale wspieranie dziecka w obszarach, które są istotne dla wspólnego celu terapii.

Współpraca z ortodontą

Ocena zgryzu i leczenie ortodontyczne pozostają domeną ortodonty. Fizjoterapeuta może natomiast pracować nad wybranymi funkcjami i warunkami ruchowymi, jeśli takie postępowanie jest uzasadnione i uzgodnione z zespołem.

Badania dotyczące terapii miofunkcjonalnej wskazują na możliwe korzyści w wybranych sytuacjach, ale jakość dowodów jest nierówna. Nie można więc obiecywać konkretnego efektu u każdego dziecka.

Oddychanie przez usta

Utrwalone oddychanie przez usta nie powinno być traktowane wyłącznie jako problem mięśniowy. Przy przewlekłym zatkaniu nosa, chrapaniu, zaburzeniach snu lub podejrzeniu niedrożności dróg oddechowych potrzebna może być konsultacja lekarska, np. laryngologiczna.

Kiedy warto skonsultować dziecko?

• gdy logopeda lub ortodonta zaleci dodatkową ocenę funkcjonalną
• gdy występują utrwalone trudności z oddychaniem przez nos, żuciem lub połykaniem
• gdy trudności z ruchem, napięciem lub postawą mogą utrudniać terapię
• gdy kilku specjalistów zaleca uzupełniającą pracę nad funkcją